Bij een scheiding gaat het al snel over afspraken, schema’s en praktische zaken. Logisch. Maar ondertussen speelt er iets anders, iets wat minstens zo veel invloed heeft: emoties. Emotietherapeut Sylvia ziet dat elke dag in haar praktijk. Ze werkt met volwassenen én kinderen die vastlopen in wat ze voelen, vaak juist in periodes van grote verandering, zoals een scheiding.
“Ik werk met mannen en vrouwen, jongens en meisjes, eigenlijk alle leeftijden,” vertelt Sylvia. “Veel mensen die bij mij komen, zitten vast in hun emoties. Soms is er te veel van één emotie, soms voelen mensen juist bijna niets meer. Of ze weten niet goed hoe ze moeten voelen of uiten wat er speelt. Vaak zijn het patronen die ooit hebben geholpen, maar nu vooral in de weg zitten.”
Iedereen zit in zijn eigen proces
Bij een scheiding lopen emoties hoog op, maar dat ziet er bij iedereen anders uit. “Ik kom eigenlijk alles tegen,” zegt Sylvia. “Boosheid, verdriet, angst, opluchting, schuldgevoel. Iedereen zit in zijn eigen proces en tegelijkertijd in een andere fase. Het komt regelmatig voor dat de ene ouder boos is, terwijl de andere vooral angst voelt.” Wat ze vaak ziet, is onmacht. “Mensen voelen zich machteloos omdat ze geen invloed meer hebben op hun partner. En gek genoeg wordt dat vaak pas na de scheiding echt lastig. Als je leert focussen op wat je zelf kunt doen, zie je iets veranderen. Dat geeft zelfvertrouwen. Mensen komen weer meer in hun eigen kracht.”
Emoties die geen ruimte krijgen, verdwijnen niet vanzelf. “Boosheid is vaak de bovenste laag. Daaronder zit verdriet, en daaronder weer angst. Als emoties worden weggedrukt, kunnen mensen somber of zelfs depressief worden. En het blijft niet alleen mentaal; emoties slaan zich ook lichamelijk op. In een scheiding is er vaak eerst een fase van regelen en handelen, dan is er weinig ruimte om stil te staan bij gevoelens. Maar die aandacht moet later alsnog komen.”
Eerst voor jezelf zorgen helpt ook je kind
Veel ouders zeggen tegen Sylvia: ‘Ik wil vooral dat het goed gaat met mijn kind.’ “Dat hoor ik heel vaak,” zegt ze. “En toch zeg ik dan: eerst werken aan jezelf. Hoe lastig dat ook klinkt.” Ze gebruikt daarbij vaak de metafoor van het zuurstofmasker in het vliegtuig. “Dat is niet egoïstisch, dat is noodzakelijk en dus gek genoeg ook in deze situatie. Kinderen voelen alles, zeker jonge kinderen. Als jij vol boosheid, angst of onmacht zit, merkt je kind dat. Maar als jij rustiger wordt en beter kunt communiceren met je ex-partner, is dat misschien wel het grootste cadeau dat je je kind kunt geven.”
In haar praktijk ziet ze hoe groot dat effect kan zijn. “Als ouders naar zichzelf durven kijken en aan hun eigen emoties werken, verandert er veel. Het wijzen naar de ander stopt. Soms ontstaat er ruimte voor begrip, of zelfs vergeving. In sommige gevallen groeit er dankbaarheid: dit is en blijft wel de ouder van mijn kind. Dat is ingewikkeld, maar ook heel krachtig.”
Sylvia werkt met visualisatie- en dagdroomtechnieken. “Het gaat niet om snappen met je hoofd, maar om voelen. Pas als je echt door die lagen heen gaat: boosheid, verdriet, angst en alles wat er verder bij komt kijken kom je bij vertrouwen. En dat is een fijne plek om te zijn.”
Uit de strijd blijven begint bij jezelf
Strijd tussen ex-partners is een terugkerend thema. “Boosheid voert vaak de boventoon,” zegt Sylvia. “Maar daaronder zit bijna altijd iets anders: pijn, teleurstelling of angst. Als daar aandacht voor komt, neemt de boosheid af. En dan wordt communiceren ook rustiger.”
Ze herkent de wens van kinderen maar al te goed. “De grootste wens die ik hoor is: ‘Papa en mama, maak alsjeblieft geen ruzie meer.’ Als jij zelf rustiger blijft, zie je vaak dat de ander daarin meegaat. Je hebt misschien geen directe invloed op de ander, maar je hebt wel invloed door aan jezelf te werken.”
Sylvia deelt een voorbeeld uit haar praktijk. “Er kwam eens een ouder die zei: ‘Mijn kind is zo angstig, kun je helpen?’ Natuurlijk wil je het kind helpen. Maar vaak begint dat bij de ouder. Als je zelf met meer vertrouwen in het leven staat, kun je beter grenzen aangeven en een stabiel voorbeeld zijn. Kinderen luisteren minder naar wat we zeggen, en veel meer naar wat we doen.” In complexe scheidingssituaties ziet ze dat ouders soms in overlevingsmechanismen terechtkomen. “Als er angst is voor de andere ouder, ontwikkelen mensen patronen om te overleven. Daarbij raken ze zichzelf soms kwijt. Ze vragen zich af: wie ben ik eigenlijk nog? Emotietherapie helpt dan om grenzen weer te voelen, zelfvertrouwen op te bouwen en steviger in het ouderschap te staan.”
Het effect van het online gratis spreekuur
Sylvia sluit ook aan bij het spreekuur van het Kenniscentrum Kind en Scheiding. “Die setting is waardevol, omdat je ouders op een laagdrempelige manier laat zien hoeveel invloed ze zelf hebben.”
“Als iemand zegt: ‘De andere ouder werkt niet mee’, probeer ik te laten zien dat focussen op de ander je niet verder helpt. Maar werken aan jezelf wél effect heeft op het proces.”
Ze ziet het spreekuur als een plek om zaadjes te planten. “Soms komen mensen met een paar vragen, soms besluiten ze daarna een traject te starten. Het is een fijne, neutrale plek om informatie te krijgen en te ervaren dat er mogelijkheden zijn.”
Ook voor kinderen is die neutraliteit belangrijk. “Kinderen vinden het prettig om op een plek te zijn waar ze alles mogen zeggen. Bij de ene ouder praten over de andere ouder is vaak lastig. Hier mag het even helemaal over henzelf gaan. Wat zij delen, koppel ik terug aan de ouders, zodat die beter begrijpen wat hun kind nodig heeft.”
Als Sylvia ouders één boodschap mag meegeven, geeft ze het volgende aan: “Soms zeggen ouders: ‘Ik doe dit voor mijn kind.’ Maar als je écht iets voor je kind wilt doen, werk dan aan je eigen boosheid, verdriet en onmacht. En stop met ruziemaken.” Volgens haar willen ouders uiteindelijk hetzelfde. “Jullie willen allebei het beste voor je kind. Dat vraagt om een zo gelijkwaardig en gezond mogelijke relatie als ouders. Dat is niet vanzelfsprekend, daar moet je aan werken. Maar het kan wel.” En dat begint, steeds weer, bij jezelf.
